حسين مير حيدر

48

معارف گياهى ( فارسى )

و « چش » شناخته مىشود . صمغ عربى كه از آن گرفته مىشود به فرانسوى Gomme arabique و Gomme de senegal و به انگليسى Gum arabic ناميده مىشود . مشخصات درختچه‌اى است خاردار به بلندى تا 7 متر ، برگهاى آن مركب ، داراى برگچه‌هاى ريز به صورت شانه‌اى زوج . گلهاى آن سفيد معطّر به صورت سنبله ، ميوهء آن به شكل غلاف مانند لوبيا كه داراى 5 - 3 دانهء حنايى رنگ است . از اين درختچه صمغ عربى مرغوب با رنگ سفيد مايل به زرد گرفته مىشود كه مصرف طبّى و دارويى دارد . اين درختچه در صحراى غربى ، سنگال ، عربستان و ايران مىرويد . 2 . گونه Acacia arabica ( Lam . ) Willd . و مترادف آن Mimosa arabica Lam . مىباشد . اين درخت را به فرانسوى Gommier rouge و Acacia d'Egypt و به انگليسى Gum arabic tree و Egyptian thorn و Bablah گويند . در ايران در بندرعباس واريته‌اى از آن Acacia arabica willd . var nilotica Willd ( L . ) Asch . et Schw . با نامهاى محلى « كرت » و « سلم » و در بلوچستان « بيور » و « كيگر » و در كتب طب سنتى با نامهاى « سنط » ، « خرنوب مصرى » ، « ببله » و « نب‌نب » و غلاف ميوهء آن را « قرظ » مىنامند . درختى است به بلندى تا 15 متر كه در افريقاى حارّه ، سودان ، سنگال ، سومالى و واريته‌اى از آن در جنوب ايران مىرويد . شاخه‌هاى آن خاردار است . برگها شبيه گونه آكاسياى سنگال و گلهاى آن معطّر زردرنگ است . ميوهء آن غلافى است كه در آن 15 - 5 دانه قرار دارد . رنگ صمغ آن تيره و نامرغوب است و بيشتر مصرف صنعتى دارد . 3 . گونه Acacia seyal Del . . به فرانسوى Arbre gomme و به انگليسى Thirsty thorn و Shittim thorn و Shittah tree گفته مىشود . در جنوب ايران داراى نامهاى محلى مختلفى است . در چاه‌بهار « چگرد » و در بلوچستان به‌طور كلى « تج » و در كتب مختلف طب سنتى با نامهاى « طلع » ، « سيال » و « ببله » نام برده مىشود . درختچه‌اى است كه بلندى آن تا 9 متر مىرسد و داراى خارهايى سفيد رنگ به طول 3 - 2 سانتىمتر مىباشد . برگهاى آن مانند گونه‌هاى قبلى زردرنگ است . ميوهء